İsmail Kaygusuz

Ortodoks din bilginleri ve İslam tarihçileri, Mutezili’ler dışında tüm İslamî ekoller Tanrının kelâmı/sözü olduğu ve yaratılmadığına inandıkları Kur’an’nın Muhammed’e peygamberliği süresince, yani 23 yıl boyunca inerek tamamlandığı üzerinde uzlaşır. Her ne kadar Ortodokslar, yani Zahiri İslam mensupları Sünni ve Şii Müslümanlar Kur’an konusunda fazla anlaşamasalar da, içerdiği 114 Sure’nin üçte biri kadarı (21 ile 28) Medine’de geri kalanların  ise (86 ile 93 arasında) daha önce Mekke’de inmiş olduğunu kabul ederler. Öbür yandan Heterodokslar, yani Batıni İslam yandaşları, özellikle Anadolu Alevileri mevcut Kur’an’ın Muhammed peygamberin değil, halife Osman’ın kitabı olduğuna inanır ve pek itibar etmezler. ‘Telli Kur’an’ adını taktıkları saz eşliğinde söylenilen ozanların-aşıkların nefesleri ve deyişlerindeki inançsal ve ahlâki ilkeleri, kendilerini doğru davranışa yönlendirerek tapınma ve yaşam biçimlerini  oluşturan kuralları (Ali) Kur’an’ından alınma ayetler olarak benimsemişlerdir. Daha da ötesine geçilerek bu benimseyiş, Aşık İbreti’nin (ö.1976) bir nefesinde “Kâmilin ağzından çıkan sözünü/Hemi hâdis  hemi Kur’ân biliriz” e dönüşmüştür.

İsmail Kaygusuz

Yunus'un Kıblesi Dost Yüzü, Secdesi  Dostadır

Yunus Emre'den, bizim Yunus'tan, onun evreni kucaklayan hoşgörülü ulu gönlünden dostlara binlerce merhaba diyerek, bir şiiriyle giriş yapalım.      


Aşk imandır bize gönül selamet
Kıblemiz dost yüzü daimdir salat

Dost yüzün göricek şirk yağmalandı
Anın çün kapıda kaldı şeriat

Gönül secde eder dost mihrabına
Yüzün yere koyup kılar münacat

İsmail Kaygusuz

2 Temmuz 93’te Sivas’ta
Madımak’tan yükselen kara duman,
yobazın yüzünün karası ve
Devleti yönetenlerin bağışlanmaz hatasıdır

2 Temmuz 93'te Sivas'ta
Madımak’tan göğe yükseliyor kızıl yalımlar
Seyre çıkmış polisler jandarmalar
İçinde Ozanlar yazarlar sanatçılar
Cayır cayır türküler şiirler
Tutuştu yandı sazların telleri
Şeytan diyor ki,
Saçlarından yakalayıp  aynı ateşe doğru sürmeli
"Çok şükür dışardaki  vatandaşlara birşey olmamıştır" diyen Çiller’i

İsmail Kaygusuz

Onar köyünün geçmişini uzaktan yakına üç büyük tarihsel evre içerisinde görmek ve incelemek gerekir. Anadolu Selçuklu Sultanı Alâaddin Keykubat(1221-1237) döneminde Onar Zaviyesi yerleşim birimi çerçevesinde vakfedilmiş köyün arazisinde çok uzun süren bu tarihsel çağların neredeyse kesintisiz yaşandığı anlaşılmaktadır. Bu yerleşmeleri şöyle sıralayabiliriz:

I.Prehistorik(Tarih öncesi) Neolitik ve Kalkolitik yerleşmeleri

II.Hellenistik-Roma-Bizans yerleşmeleri

III.Selçuklu Dönemi Türkmen (Bayat) Yerleşmesi ve Kolonizatör (kururcu, yerleşimci) Şeyh Hasan Onar

Onar Dede ve Sultan Onar unvanlarıyla da anılan Şeyh Hasan Onar, bir çok Anadolu evliyası gibi Horasan kökenlidir. Tarihsel olarak kendisinin, Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah döneminde İsfahan valisi; bu kentin yakınlarındaki bâtınilerin yaşadığı Halâdgâh kalesinin sahibi Emir Onar’ın kızından torunu olduğunu düşünüyoruz. Bu düşünceye nasıl vardığımızı kısaca açıklamak gerekiyor: Şeyh Hasan Onar’ın Bağdad Abbasi halifesi tarafından Selçuklu Sultanı’na gönderilmiş olan elçilik heyetini oluşturan zamanın tanınmış bilginleri arasında bulunuşu, onun Abbasi sarayında gördüğü saygı ve tanınmışlığının kanıtıydı. Bu bizi, onun bir askeri aristokrat aileden gelmiş olabileceği kanısına götürdü. Şeyh Hasan’ın ek ismi, hâlâ yaşamakta olan ‘Onar’ sözcüğünün bir ecdad-soy veya aile adı olması olasılığından hareketle araştrımaya başladık. İşte o zaman karşımıza Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın (öl.1092) gözde Sipehsaları (başkomutanı) İsfahan emiri Onar Bilge Beg (öl.1099/1100) çıktı. Melikşah’ın oğulları arasında yapılan savaşlardan birinde öldürülen Emir Onar’ın damadı Sultan Alparslan’ın torunlarından biridir. Bu kişi Basra, Şam, Fars atabegliklerinde bulunmuş, Mengü Bars’tır. Ayrıca Mengü Bars’ın 1158’de Abbasi Halifesi topraklarında baş kaldırıp yağmalara girişmiş olan İva Perçem Türkmenlerinin ayaklanmasının bastırarak dönemin Halife’sini kurtardığı bilinir. Bu halife, Şeyh Hasan Onar’ı Selçuklu Sultanı’na gönderdiği heyetin içine katan halife Nasr Lidinillah’ın babasıdır. Bu demektir ki, Halife çocukluğundan beri Şeyh Hasan’ı Mengü Bars’ın oğlu olarak tanıyordu. Eğer farklı bilgi ve belgeler ortaya çıkmadığı takdirde, Sultan Onar’ı aynı zamanda Selçuklu hanedan ailesinin bir mensubu görmek durumundayız.

İsmail Kaygusuz

Ummü’l Kitâb’da, ortodoks İslamın değişmez koşulları olan şeriat (zahiri) tapınmalarının bâtıni yorum ve tanımlamaları yine İmam Bakır tarafından, kendisine sorulan sorulara verdiği yanıtlarla yapılmaktadır. İlk soru namaz üzerine:

“Soru 30 [367]: Namaz neyi simgeler ve kimlerle, nasıl kılınmalıdır?”

“...Bu Tanrısallık tahtı ve alındaki beyin ruhu, emir ve fermanlarla...  ve bütün bu emir ve uyarılar bu ruhun emrindedir. Bütün bu emir ve uyarılar beyindeki hayat  ruhunun emrindedir. Namaz, oruç, Hac ve zekât, bu ruh aracılığıyla gerekli kılınmıştır...” Sonra Cabir b. Abdullah Ensari, ‘Ey benim Tanrım, bunun anlamını nasıl bilmemiz gerekir?’ diye sordu. Bakır önce şu yanıtı verdi:
‘Beş namaz, beş makama tanıklık etmek demektir. İnanan kişi; öğle namazını soyluların (necibân) cemaatiyle birlikte [368] ikindi namazını nakiplerin cemaatiyle birlikte, akşam namazını Ebu Zerr’in cemaatiyle birlikte, yatsı namazını Mikdad’ın cemaatiyle birlikte, sabah namazını da Selmân’ın cemaatiyle birlikte kılar...’ Cabir b. Abdullah Ensari “Ey benim Tanrım, bizim canımız, malımız ve kanımız sana feda olsun, bunun anlamını bize açıkla da öğrenelim” dedi. Bakır şöyle sürdürdü:

6. ŞEYH BEDREDDİN: YAŞAMI, GÖRÜŞLERİ VE SAVAŞIMI

II. 6. 1. Şeyh Bedreddin'in Yaşamı

Simavna Kadısıoğlu Şeyh Bedreddin Mahmud'un yaşamına ilişkin en geniş bilgi, torunu Hafız Ali'nin yazmış olduğu manzum Menakıbname-i Şeyh Bedreddin de bulunmaktadır. Ancak bu tür bilgilerin diğer menakıbnamelerde olduğu gibi masalsı yünleri ağır basmakta, ermiş bir veli olarak olağanüstülükler sarmalı içinde verilmektedir.

Çağdaşı İbni Arabşah ve Aşıkpaşazade dahil, tanınmış Osmanlı resmi tarihyazıcılarından Şeyh Bedreddin hakkında konuşmayan yok gibidir. Ne var ki, hepsinde anlatılanlar birbirinin aynısıdır.