İsmail Kaygusuz
Hacı Bektaş Veli Bir Batıni Dai’siydi
Hacı Bektaş Veli’nin Türkistanlı Hace Ahmed Yesevi’den (ölm. 1167-9) el aldığı doğru olmadığı gibi, mümkün de değildir. Geleneksel bilgiler, özellikle Vilayet-nâme, Ahmed Yesevi’nin halifesi Lokman Perende’den el aldığını söylüyor. Ahmed Yesevi, Orta Asya’da “Hacegan (Hocalar) Hanedanı”nın kurucusu bilinen Yusuf Hemedani’nin (ölm. 1140) ögrencisidir. Onun ögrencilerinden Abdel Halik el-Gucvani (22 yaşina kadar Malatya’da yaşamış, ölm. 1120) yol zinciriyle Nakşibendilik, Şeyh Zahid (ölm. 1296) aracılığıyla Safevilik, Halvetilik ve Bayramilik, ve Ahmed Yesevi - Lokman Perende - el Harasami üzerinden Bektaşiliğin çiktigi üzerine bir tarikat zinciri kurmaktadır Nakşibendi araştırmacıları. (Hasan Şuşud: “Hacegan Hanedanı-Les Maitres de Sagesse de l’Asie Centrale-Orta Asya Bilgelik Üstatlari” Fransızcaya Çev. Charles Antoni, Le Soufism, la voie de l’Unité. Paris 1980: 47-80)
"Aklımı şaşırdım kurban. Hele oku hele, şu fermanı. Oku ki, dinleyek görek, İstanbul'daki koskoca padişah Yitilmiş Abdal hemşehrimle nasıl uğraşmış? Farzedelim Ankara'dan cumhurbaşkanı, Maraş'ın bir köylüğünden ben Kızılbaş Kamil Delirüzgar'a ferman etmiş! Bizim yaşadığımız 1978 ölüm fermanlarıyla, dört yüzyıl önce, 1577 yılında Maraş Alevisine gönderilen ferman arasında görek bir fark var mı?"