İsmail Kaygusuz

Giriş

Bu yazımızda Malatya’nın Arapkir ilçesine bağlı Onar Köyü’nin kurucusu; geleneksel Alevi Seyyid Ocakları’ndan birinin temsilcisi ve ocağına bağlı geniş bir talipler ağı bulunan Şeyh Hasan Onar, bilinen adıyla Onar Dede’nin tarihsel konumuna ilişkin bilgiler vereceğiz. Ne yazıkki, Onar Dede ocağı hakkında, Şeyh Hasan Oner veya Onar’ın Ali ve Ehlibeyt soylu olduğunu gösteren Seyyidlik Şeceresi elegeçirilemediğinden, geleneksel söylenceler ve söylemler dışında çok fazla bilgimiz yoktur. Buna karşılık Oner Zaviyesi Vakıf arazisinin kullanılmasına ilişkin, elimizde bulunan 16, 17 yüzyıllara ait bazı padişah fermanlarında “Oner kariyesinden Dersaadet’e” başvuran kişilerin “Seyyidan”dan oldukları belirtilmektedir. Sözlü olarak gelen bilgiler ise Şeyh Hasan Onar’ın, babası ya da dedesinin yedinci İmam Musa Kâzım soyundan bir kadınla evlenmiş olduğundan böyle bir bağın kurulduğu yolundadır.

Onar Köyü Hakkında

İsmail Kaygusuz

Yunus'un Kıblesi Dost Yüzü, Secdesi  Dostadır

Yunus Emre'den, bizim Yunus'tan, onun evreni kucaklayan hoşgörülü ulu gönlünden dostlara binlerce merhaba diyerek, bir şiiriyle giriş yapalım.      
 
Aşk imandır bize gönül selamet
Kıblemiz dost yüzü daimdir salat 

Alevi-Bektaşi inancında Cem, Tapınma Kurumları ve  Ritüeller

İsmail Kaygusuz


1.Tapınmanın Genel Tanımı ve Alevi Tapınma anlayışı
a. Tapınma/İbadet ve Ortodoks ve Heterodoks İslamda (Sünni/Şii ve Alevi inancında) farklı gelişen tapınma anlayışları
b. Alevi toplu tapınması Cem’in kökeni (Kırklar Meclisi ve Miraç) ve Cemevi
c. Cami ve Cemevi’nin kökeni aynı, ama içinde yapılan tapınma ritüelleri farklıdır  
2. Cem ve Erkanları  ya da Tapınma Kurumlarının Dünü ve Bugünü
a. Cem tanımlamaları ve Erkanlarının çeşitliliği üzerine
b. Cemde Görülüp/Sorgulanma Erkanı; manevi temizliğe ulaşma ya da düşkün sayılma
c. İkrar verme/Musahiplik; kurum olarak işlevsel önemi, ritüelleri, kökeni..
d. Çok kısa olarak musahiplik ritüellerinden de sözedelim:
e. Bugün Cem Erkanlarının inanç ögeleri tabanında sosyo-psikolojik işlevleri ağırlık kazanmıştır

PİR BALIM SULTAN VE KIZILBAŞLIK SİYASETİ *

İsmail Kaygusuz

Mürsel Baba oğlu Sultan Bali, yani Balım Sultan’ın kim olduğu üzerine çok çeşitli ve çelişkili bilgiler verilmektir. Onun bir Sırp Prensinin oğlu ya da bir Sırplı Hıristiyan devşirme olduğundan tutunuz da, Gedik Ahmet Paşa’nın oğlu olduğu sarayda yetiştiği ve hatta kendisinden sonra yaşamış Sersem Ali Baba’nın oğlu(!) olduğuna kadar üretilen söylentiler günümüze ulaşmıştır. Bütün bunlar onun Hacı Bektaş Veli soyundan gelmediğini gösterme çabasıdır; Hacı Bektaş Veli’nin evli olmadığı iddiaları da aynı Osmanlı siyasetinin ürünüdür.[1]

Alamut (Nizari) İsmaililiği ve Anadolu’da Yaşayan Alevilikle İlişkileri-Etkileşimi*

İsmail Kaygusuz

Kısa bir giriş

Alamut Nizari Aleviliği,  yani İsmaililik, Alevi-Bektaşi inancının Anadolu’da sistemleşmesi ve kurumlaşmasında fazlasıyla etkili olmuş ve birçok bakımlardan batınilik bağlamında onun uzantısıdır.

Genel anlamda  Heterodoks İslam olarak tanımladığımız Aleviliğin çok önemli bir kolu olan İsmailiğin Alamut çağı Nizari İsmaililerine ilişkin yanlış, yalan ve iftira dolu hayali bilgiler  yüzyıllar boyu aktarılarak, tarihsel gerçeklermişçesine sunulmuş; sözde tarih araştırmaları, romanlar, öyküler ve film senaryolarıyla bu uydurma ve tarihsel çarpıklıklar hala sürdürülmektedir.

(Bâtınî filozof, Şii alimi, astronom-astrolog, matematikçi ve eğitimci bilgin)

Nasîrüddin Tûsî’nin Yaşamı Ve Yaşamındaki Evreler
1.Nasîrüddin Tûsî ve bâtınîlik
2.Nasîrüddin Tûsî ve Şiiliğe Dönüş
3.Nasîrüddin Tûsî’nin felsefi ve bilimsel çalışmaları

Nasîrüddin Tûsî’nin Kısa Yaşam Öyküsü ve Yaşamındaki Evreler

Nasîrüddin Ebu Cafer Muhammed b. Muhammed el Tûsî Horasan’ın Tûs kasabasında, 11 Cuma 597/18 Şubat 1201 tarihinde doğdu. Ailesi Sâva bölgesinden Cehrud kökenliydi. Sâva 1220 Mogol istilâsında yakılıp-yıkıldı ve yeniden inşa edildi, Safevi dönemine kadar da çoğunluk olarak Sünni kaldı. Nasır’in babası geleneksel din bilimlerinde tanınmış bir bilgindi ve Onikimamcı Şii’ydi. Genç Nasîrüddin Kur’an, Hadis ve Edebiyat eğitimini babasından aldı; Din Usül ve Fıkıh’ına onun yanında başladı ve Hadis bilgisinde derinleşti. Daha çok gençken, biraz da fizik, metafizik ve mantık bilgisi aldı ve sonunda matemetiğe giriş yaptı. Öyle ki bilgi evreni kurma üzerinden çok erken geçecektir. İlk gençlik döneminde uzun süre, eğitim alanları ve bilginleriyle tanınmış olan Horasan’ın başkenti Nişabur’da kaldı. İlkgençlik dönemindeyken, yüksek bilimlerin kenti ve ozanların-yazarların koruyuculuğunu yapanların ocağı Nişabur’a  gelmiş bulunuyordu. Orada  büyük ustaların önünde felsefe, matematik tahsili yaptı. Nişabur’dan ayrılınca doğulu Nizari İsmaililere katıldı. Bu katılımla, daha sonraları İsmailizme eserleriyle taze kan katmıştır. Nasîrüddin, doğrudan İbn Sinan’nın büyük öğrencisi Bahmanyar’a giden çizgide yükselen eğitim geleneğinin kendi özel ışıklarını elinde tutan İbn Sina felsefesini Ferideddin Dâmâd Nişaburî’den öğrendi. Tûsî bu öğretmeninin yanında İbn Sina’ın İsharat’ını açıkladı. Ayrıca Fahreddin Razi’nin tanınmış öğrencisi Kutbeddin Mısrî’den onun eğitimini gördü ve Şii Fıkıh’ına şekil vermiş olan Salim b. Badran Mısrî’nin elinden eğitim “İcazetname”sini aldı. Bu arada Şeyh Ebu  Sa’adât Isfahanî’nın kurslarına katıldığı gibi, Burhaneddin Muhammed b. Muhammed b.Ali Kazvinî’in yanında Matematik’te de mükemmelleşti.